Rany i skaleczenia to uszkodzenia skóry i tkanek głębokich, które często współwystępują z przerwaniem ciągłości żył lub tętnic. Krew z uszkodzonej żyły wypływa wolno i ma zabarwienie ciemnoczerwone. Natomiast krew z uszkodzonej tętnicy wypływa w postaci pulsującego w rytm uderzeń serca strumienia. Jest jasnoczerwona.

Pierwsza pomoc

Jeśli krwawienie jest niewielkie należy przemyć je wodą utlenioną (w przepadku jej braku- wodą z mydłem), a następnie założyć jałowy opatrunek. W przypadku silnych krwawień trzeba założyć opatrunek uciskowy.

Opatrunek uciskowy składa się z kilku warstw jałowych gaz umocowanych bandażem elastycznym. Tego rodzaju opatrunku nie wolno zakładać na szyję. Jeśli opatrunek jest nieskuteczny, lub nie mamy możliwości żeby go założyć należy ucisnąć główna tętnice powyżej miejsca zranienia. Dodatkowym sposobem na zwiększenie skuteczności opatrunku jest uniesienie zranionej kończyny.

Opaskę uciskową zakładamy tylko w ostateczności, gdy nie możemy zatamować krwawienia. Zakładamy ją wyłącznie na ramieniu i udzie. Należy zapisać lub poinformować służby ratownicze o czasie założenia opaski.

W przypadku rany z wbitym ciałem obcym, należy zabezpieczyć ranę zakładając jałowy gazik, a następnie ustabilizować je bandażem(aby zapobiec przemieszczaniu).

W momencie kiedy opatrunek przemoknie, nie zdejmujemy go, tylko dokładamy kolejną warstwę gaz i ponownie mocujemy bandażem.

Nie wolno:

-dotykać rany bezpośrednio palcami ani środkami, które nie są jałowe

-kłaść na ranę ligniny, waty, chusteczek higienicznych itp.

-wyciągać tkwiących w ranie ciał obcych

Pamiętajmy o założeniu rękawiczek ochronnych przed przystąpieniem do opatrywania poszkodowanego, gdyż krew jest nośnikiem wielu groźnych chorób!

Krwotok wewnętrzny

Krwawienie wewnętrzne charakteryzuje się wynaczynieniem krwi do jam ciała, np. jamy brzusznej. Często towarzyszy złamaniom zamkniętym.

Objawy:

-objawy wstrząsu z powodu utraty krwi

-zmiana zabarwienia skóry (ciemno-fioletowa)

-wymiotowanie, wykrztuszanie krwi

-oddawanie moczu, stolca podbarwionych krwią

-powiększenie się obwodu brzucha, zasinienie pod łukiem żebrowym

Pierwsza pomoc:

Należy jak najszybciej powiadomić służby ratownicze! Jeśli podejrzewamy krwawienia wewnątrz kończyn, trzeba je unieruchomić. Układamy poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej i okrywamy.

Złamania

Do złamań dochodzi najczęściej w wyniku upadku lub dużego przeciążenia. Wyróżniamy złamania otwarte i zamknięte.

Objawy:

-silny ból i obrzęk w miejscu złamania

-ograniczenie ruchomości

-deformacja lub nienaturalne ułożenie kończyny

-w przypadku złamania otwartego krwawienie oraz widoczne odłamy kostne

Pierwsza pomoc

Jeżeli złamanie jest otwarte w pierwszej kolejności należy opatrzyć ranę. W przypadku silnego krwotoku zakładamy opatrunek uciskowy. W tym celu przykrywamy miejsce gaza jałową i stosujemy bandaż elastyczny. Wystająca kość należy obłożyć rolkami bandaży, tak by kość nie wystawała. Podobnie postępujemy w przypadku niewielkiego krwawienie, z tym, ze zamiast elastycznego stosujemy bandaż zwykły. Podczas zakładania opatrunku staramy się nie dotykać wystających kości. Następnie, należy założyć opatrunek unieruchamiający. Taki opatrunek obejmuje dwa sąsiadujące ze złamaniem stawy lub dwie sąsiadujące kości tworzące staw. Do usztywnienia można wykorzystać gałąź, listwę drewnianą itp.

Nie wolno zmieniać pozycji kończyny, a w przypadku urazu głowy lub kręgosłupa- zmieniać pozycji poszkodowanego. Nie należy także stosować opasek uciskowych.

Zwichnięcia i skręcenia

Skręcenia to urazy w których dochodzi do naruszenia tkanek otaczających staw, ale bez przemieszczenia kości.

Objawy skręcenia

-obrzęk

-ból, który nasila się podczas ruchu

-ograniczenie ruchomości stawu

Zwichnięcia natomiast charakteryzują się nie tylko uszkodzeniem tkanek, ale także przemieszczeniem kości tworzących staw.

Objawy zwichnięcia

-nienaturalny wygląd stawu

-obrzęk

-silny ból przy próbie poruszania

-duże ograniczenie ruchomości

Pierwsza pomoc

Zarówno w przypadki skręceń i zwichnięć należy unieruchomić kończynę tak jak przy złamaniach. Można również zastosować zimny okład.
Nie wolno samodzielnie nastawiać stawu!

Wstrząs

Wstrząs następuje w wyniku niedostatecznego przepływu krwi przez tkanki. Prowadzi to do zaburzenia w funkcjonowaniu narządów, a nawet ich uszkodzenia.

Wyróżniamy

-wstrząs krwotoczny- spowodowany utratą dużej ilości krwi

-wstrząs hipowolemiczny- w wyniku utraty dużej ilości płynów ustrojowych

-wstrząs kardiogenny- spowodowany spadkiem siły pracy serca, np. w wyniku zawału

-wstrząs anafilaktyczny- jest objawem reakcji uczuleniowej

Objawy

-blada skóra, zimny pot

-szybka praca serca

-lęk, niepokój, zdezorientowanie

-duszności

-zaburzenia, utrata świadomości

-nudności, wymioty

Pierwsza pomoc

Gdy wstrząs jest spowodowany krwotokiem, należy go jak najszybciej zatamować, a następnie, jeśli poszkodowany jest przytomny należy ułożyć go w pozycji leżącej na wznak z uniesionymi nogami na około 30 cm . Nie wolno tego robić jeżeli podejrzewamy wstrząs kardiogenny. W takim wypadku unosimy lekko górną cześć ciała. Udzielając pomocy poszkodowanemu we wstrząsie anafilaktycznym, należy usunąć źródło alergenu, po czym ułożyć go w pozycji bezpiecznej.

Autor: Anna Leśniak